Pomiary wyłączników różnicowoprądowych kanalelektryczny.pl

Pomiary i sprawdzanie wyłączników różnicowoprądowych

2026-05-24 Bartlomiej Jaworski 116 Views 0 Comments ochrona przed porażeniem, okresowa kontrola, okresowe pomiary, pomiary, rcd, różnicówka, sprawdzanie, wyłącznik różnicowoprądowy

Pomiary i sprawdzanie ochrony przed porażeniem z wykorzystaniem wyłączników różnicowoprądowych

Wyłączniki różnicowoprądowe są uznanym środkiem ochrony w instalacjach niskiego napięcia. Polskie prawo wprost nakazuje stosowanie różnicówek w instalacjach odbiorczych. Prawo budowlane nakazuje zarządcom i właścicielom obiektów okresowe sprawdzanie sprawności instalacji, w tym elektrycznej. Zatem wyłączniki różnicowoprądowe będące środkiem ochrony przed porażeniem, są również objęte tym wymogiem. Na przestrzeni ostatnich 20-lat nastąpił gwałtowny rozwój techniczny tych rozwiązań – pojawiły się cyfrowe rozwiązania, wyłączniki typu F i EV lub urządzenia jak RDC-DD. Elektryk pomiarowiec chcąc poprawnie ocenić sprawność instalacji, musi posiadać odpowiednią wiedzę oraz najnowszy sprzęt pomiarowy, by ocenić stan zastanej instalacji elektrycznej. Zważywszy na odpowiedzialność karną ciążącą na osobie poświadczającej dokonanie oględzin i pomiarów, potencjalne błędy mogą być brzemienne w skutkach. Poniższy artykuł objaśnia krok po kroku proces sprawdzania wyłączników różnicowoprądowych.

Co to jest wyłącznik różnicowoprądowy?

Wyłącznik różnicowoprądowy zwany potocznie różnicówką jest łącznikiem mechanizmowym zdolnym włączać, przewodzić oraz wyłączać prądy w warunkach normalnych. Ponadto wyłącznik różnicowoprądowy odcina obwód od zasilania przy uszkodzeniu i wystąpieniu prądu różnicowego odpowiedniej wartości. Tym samym wyłącznik zapewnia ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym.

Wyłączniki różnicowoprądowe w instalacjach elektrycznych pełnią rolę ochrony przy uszkodzeniu, ochrony uzupełniającej oraz ochrony przed pożarem.

Więcej o budowie i zasadzie działania różnicówki przeczytasz tutaj:

https://kanalelektryczny.pl/wylacznik-roznicowopradowy-budowa-i-zasada-dzialania/

Czy wyłącznik RCD jest obowiązkowy?

Aby odpowiedzieć na na pytanie czy wyłącznik różnicowoprądowy jest obowiązkowy, odwołajmy się do polskich przepisów.

Prawo budowlane

Artykuł nr 5.1: „Obiekt budowlany jako całosć oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób okreslony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej (…)”

Innymi słowy mamy korzystać z obecnego stanu wiedzy i zasad technicznych, które są zawarte w normach, a te jak arkusze PN-HD 60364 wprowadzają wymóg stosowania wyłączników różnicowoprądowych.

Artykuł nr 62, podpunkt 2 Ustawy o Prawie Budowlanym z roku 1994 wraz z późniejszymi zmianami nakłada na właściciela i/lub zarządcę obowiązek okresowej kontroli m.in. instalacji elektrycznej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów, uziemień instalacji i aparatów.

Czytając powyższe widzimy, że choć nie wprost, to już prawo budowlane mówi o ochronie przed porażeniem, którą to realizuje wyłącznik różnicowoprądowy

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny podlegać budynki i ich usytuowanie.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Rozdział 8:

§180, punkt 2, wprowadza wymóg zapewnienia ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym, (…), powstaniem pożaru (…).
§183, punkt 1, podpunkt 2 wprowadza wymóg prowadzenia po stronie odbiorników oddzielnego przewodu neutralnego i ochronnego
§183, punkt 1, podpunkt 3: „urządzenia ochronne różnicowoprądowe uzupełniające podstawową ochronę przeciwporażeniową i ochronę przed powstaniem pożaru, powodujące w warunkach uszkodzenia samoczynne wyłączenie zasilania;”

Z powyższego wynika, że projektowane i budowane instalacje od momentu wejścia w żucie rozporządzenia powinny być wyposażone w wyłącznik różnicowoprądowy. Rozporządzenie nie precyzuje liczby tych urządzeń ani jakiego typu mają to być urządzenia – za to odpowiada projektant instalacji.

Typy i rodzaje wyłączników różnicowoprądowych

Wyłączniki różnicowoprądowe zwane różnicówkami dzielimy zgodnie z poniższą tabelą:

Typ RCD	Czułość na prąd różnicowy	Właściwości	Norma
AC	sinusoidalny	Sinusoidalny prąd przemienny o częstotliwości znamionowej	IEC/EN 61008 IEC/EN 61009
A	Prąd przemienny i pulsujący	Sinusoidalny prąd przemienny o częstotliwości znamionowej, pulsujący ze składową stałą do 6mA	IEC/EN 61008 IEC/EN 61009
F	Prąd przemienny i pulsujący	Sinusoidalny prąd przemienny o częstotliwości znamionowej, pulsujący ze składową stałą do 10mA, o częstotliwości do 1kHz	IEC/EN 62423
B	Prąd przemienny i pulsujący, wygładzony	Wszystkie rodzaje prądu do 2kHz	IEC/EN 60755 IEC/EN 62423
G	–	Krótkozwłoczny, o zwłoce 10ms	IEC/EN 61008 IEC/EN 61009
S	–	Selektywny, o zwłoce 40ms	IEC/EN 61008 IEC/EN 61009

Wyłączniki różnicowoprądowe typu AC są przeznaczone do wykrywania prądów różnicowych przemiennych sinusoidalnych i są podstawowym zabezpieczeniem. Nie nadają się do ochrony obwodów, gdzie spodziewamy się przebiegów odkształconych lub ze składową stałą DC.

Wyłączniki różnicowoprądowe typu A wykrywają prądy różnicowe przemienne oraz pulsujące, pulsujące stałe ze składową wygładzoną do 6mA, z możliwym sterowanem fazowym, niezależnie od biegunowości. Stąd RCD typu A jest stosowane wszędzie tam, gdzie w instalacji występują zasilacze i przekształtniki, których uszkodzenie i upłwy lub prąd różnicowy będą miały charakter odkształcony lub będą zawierać składową stałą DC.

Wyłączniki różnicowoprądowe typu F reagują na te same prądy jak typ A. Co więcej, reagują na prąd pulsujący stały ze składową wygładzoną do 10mA oraz prąd przemienny zawierający harmoniczne. Prawidłowo reagują na prąd różnicowy o zmiennej częstotliwości do 1kHz zgodnie z normą IEC/EN 62423.

Wyłączniki różnicowoprądowe typu B posiadają wszystkie cechy wyłączników F. Ponadto reagują na:

prąd przemienny sinusioidalny ze składową wygładzoną o wartości większej spośród dwóch: 0,4I_ΔN oraz 10mA
prąd pulsujący stały ze składową wygładzoną o wartości większej spośród dwóch: 0,4I_ΔN oraz 10mA
prąd stały z następujących układów prostowniczych:
- z prostownika dwupulsowego zasilanego napięciem międzyprzewodowym w przypadku wyłączników 2, 3 i 4-biegunowych
- z prostownika trójpulsowego (układ gwiazdy) albo z prostownika sześciopulsowego w przypadku wyłączników 3 i 4-biegunowych
prąd stały wygładzony z możliwym sterowaniem fazowym niezależnie od biegunowości

Wyłączniki różnicowoprądowe typu B+ różni od zwykłego wyłącznika typu B prawidłowe reagowanie na prąd przemienny sinusoidalny o częstotliwości do 20 000Hz.

Wyłączniki różnicowoprądowe typu Bfq różni od zwykłego wyłącznika typu B prawidłowe reagowanie na prąd przemienny sinusoidalny o częstotliwości do 50 000Hz.

Algorytm sprawdzania wyłączników różnicowoprądowych i ochrony przed porażeniem

Określenie układu sieci (TN, TT, IT)
Określenie funkcji wyłącznika różnicowoprądowego
1. Ochrona przeciwporażeniowa dodatkowa
2. Ochrona przeciwporażeniowa uzupełniająca
3. Ochrona przeciwpożarowa
Oględziny wyłącznika
1. Prawidłowość podłączenia
2. Prawidłowość oznakowania aparatu
3. Prawidłowość doboru do aplikacji
Pomiary kontrolne
1. Układ TN
2. Układ TT
3. Układ IT

Oględziny wyłącznika różnicowoprądowego – prawidłowość podłączenia

Należy sprawdzić:

Czy przewody neutralne i ochronne są prawidłowo oznakowane?

Przewód neutralny N oznaczamy kolorem jasnoniebieski (niebieski), przewód ochronny PE kolorem zielono-żółtym (dwubarwnym), a przewód ochronno-neutralny PEN (jeśli występuje) kolorem zielono-żółtym z niebieskimi oznaczeniami na końcach lub niebieskim z oznaczeniami zielono-żółtymi na końcach.

Czy przewody zostały poprawnie podłączone do wyłącznika różnicowoprądowego?

Sprawdzamy zgodność podłączenia z instrukcją producenta.

Czy został zachowany kierunek zasilania?

Sprawdzamy zgodność podłączenia z instrukcją producenta.

Oględziny wyłącznika różnicowoprądowego – prawidłowość doboru

Należy sprawdzić:

Czy napięcie znamionowe wyłącznika pokrywa się z napięciem znamionowym instalacji?

Napięcie znamionowe wyłącznika nie powinno być mniejsze ze względu na zdolność łączenia. Nie powinno być znacznie (np. ponad 20 %) większe ze względu na działanie członu kontrolnego z przyciskiem T. Zwyczajowe napięcie fazowe w Polsce w instalacjach odbiorczych wynosi 230V AC.

Czy prąd znamionowy ciągły wyłącznika In jest nie mniejszy niż szczytowe obciążenie obwodu?

Długotrwałe przeciążanie wyłącznika różnicowoprądowego może prowadzić do sklejenia jego styków i utraty funkcji ochronnej.

Czy znamionowa częstotliwość prądu, na którą został wykonany wyłącznik, jest odpowiednia?

Zwyczajowo wyłączniki dedykowane są do częstotliwości sieciowej 50Hz. Częstotliwość ma wpływ na nagrzewanie toru prądowego, na zdolność łączenia, a przede wszystkim − na działanie różnicowego układu wyzwalającego. Wyłącznik bez oznaczonej częstotliwości prądu nadaje się do obwodów 50 Hz (60 Hz);

Czy nie jest przekroczona obciążalność zwarciowa wyłącznika różnicowoprądowego?

Uszkodzenie od prądu zwarciowego grozi jego uszkodzeniem wyłącznika różnicowoprądowego, zwłaszcza sczepieniem styków i brakiem zadziałania po wystąpieniu prądu różnicowego. Różnicówki wymagają dobezpieczenia, jeśli warunki zwarciowe w miejscu zainstalowania przekraczają ich zwarciową zdolność łączenia.Producent wyłącznika różnicowoprądowego podaje na wyłączniku jako obciążalność zwarciową największy dopuszczalny prąd zwarciowy początkowy w miejscu zainstalowania wyłącznika. Jako wykonanie normalne traktuje się obciążalność zwarciową 6000 A przy dobezpieczeniu wkładką bezpiecznikową gG 63 A lub równoważnym wyłącznikiem nadprądowym zgodnie z zaleceniami konkretnego producenta. Szczególnie ważne dziś przy popularyzacji wątpliwej jakości aparatów niemarkowych producentów z Azji.

5. Czy wyłączniki pracują w odpowiedniej temperaturze otoczenia?

Wyłączniki przeznaczone do pracy na wolnym powietrzu powinny być mrozoodporne,oznakowane najniższą dopuszczalną temperaturą otoczenia −25°C. Należy też uwzględnić współczynnik korekcyjny obciążalności – niższe temperatury zwiększają obciążalność prądową, a wyższe odwrotnie – zmniejszają ją.

6. Czy jest zachowany stopień ochrony IP?

Same wyłączniki różnicowoprądowe posiadają zazwyczaj stopień ochrony IP 20, po wysłonięciu maskownicą w rozdzielnicy IP 40. Jest to zależne od danego producenta i jego zaleceń. Należy ocenić, czy aparat znajduje się w obudowie o odpowiednim stopniu ochrony oraz ocenić warunki środowiskowe. Wysokie zapylenie, wilgotność lub obecność związków korodujących może wymagać podniesienia stopnia ochrony.

Pomiary kontrolne zgodnie z PN-HD 60364-6 dotyczące ochrony przed porażeniem z wykorzystaniem wyłączników różnicowoprądowych

Przyrządy pomiarowe oraz urządzenia i metody monitoringu należy dobrać zgodnie z odpowiednimi częściami normy IEC/EN 61557.

Samoczynne wyłączenie zasilania

Zgodnie z IEC/EN 61557 skuteczność środków ochrony przy uszkodzeniu (ochrona przed dotykiem pośrednim; ochrona dodatkowa) za pomocą samoczynnego wyłączenia zasilania sprawdzamy postępując tak:

Układ TN

Mierząc impedancję pętli zwarciowej
Sprawdzając charakterystyki i/lub skuteczność współdziałającego urządzenia ochronnego. W przypadku wyłączników różnicowoprądowych, wykonujemy ogledziny i próbę.
Zaleca się sprawdzenie wymaganych czasów wyłączenia dla RCD.

Układ TT

Mierząc rezystancję R_A uziomu dostępnych części przewodzących instalacji
Sprawdzając charakterystyki i/lub skuteczność współdziałającego urządzenia ochronnego. W przypadku wyłączników różnicowoprądowych, wykonujemy ogledziny i próbę
Zaleca się sprawdzenie wymaganych czasów wyłączenia.

Układ IT

Sprawdzić zgodność wymogów 411.6.2 arkusza 4-41 dokonując obliczeń lub pomiaru prądu I_dw przypadku pierwszego doziemienia przewodu fazowego lub neutralnego

Pomiar impedancji pętli zwarciowej Przed pomiarem przeprowadzamy próbę ciągłości elektrycznej przewodów. Pętla zwarcia w układach TN

Skuteczność samoczynnego wyłączenia zasilania wyznacza się wzorem:

Zs x Ia ≤ Uo

gdzie: Zs : impedancja pętli zwarcia w [Ω]; Uo to nominalne napięcie AC lub DC przewodu liniowego względem ziemii; Ia to prąd w [A] powodujący samoczynne wyłączenie w wymaganym czasie

Przykład obliczenia impedancji pętli zwarcia dla popularnego wyłącznika nadprądowego o charakterystyce B, prądzie ciągłym 16A dla układu TN:

Zs x Ia ≤ Uo = Zs ≤ Uo/Ia = Zs ≤ 230 VAC / (5 x 16A) –> Zs ≤ 2,875 Ω

Wniosek: impedancja pętli zwarcia wynosząca 2,875 Ω lub mniej będzie warunkiem dostatecznym dla skutecznego samoczynnego wyłączenia zasilania w układzie TN dla omawianego przypadku.

Przy sprawdzaniu zgodności z maksymalnymi czasami wyłączania, do próby powinien być stosowany prąd różnicowy o wartości 5 I_Δ_N.

Układ	50V ≤ U₀ ≤ 120V		120V ≤ U₀ ≤ 230V		230V ≤ U₀ ≤ 400V		U₀ ≥ 400V
	AC	DC	AC	DC	AC	DC	AC	DC
TN	0,8s	–	0,4s	5s	0,2s	0,4s	0,1s	0,1s
TT	0,3s	–	0,2s	0,4s	0,07s	0,2s	0,04s	0,1s

Tabela1 Maksymalne czasy wyłączenia zabezpieczeń zgodnie z PN-HD 60364-4-41 dla obwodów o prądzie nieprzekraczającym 32A

Dla obwodów o prądzie większym od 32A maksymalny dopuszczalny czas wyłączenia to 5s dla układów TN i 1s dla układów TT.

Ochrona uzupełniająca

W układach AC ochronę uzupełniającą realizujemy dla:

Gniazd wtyczkowych o prądzie nieprzekraczającym 32A służących do powszechnego użytku i uzytkowania przez osoby niewykwalifikowane
Urządzeń ruchomych o prądzie znamionowym nie wiekszym jak 32A używanych na zewnątrz

Stosowanie wyłączników różnicowoprądowych o prądzie znamionowym różnicowym nieprzekraczającym I_Δ_N= 30mA jest uznaną w układach AC ochroną uzupełniającą w przypadku uszkodzenia środków ochrony podstawowej (dotyk bezpośredni) i/lub środków ochrony przy uszkodzeniu (dotyk pośredni).

Skuteczność środków ochrony użytych do realizacji ochrony uzupełniającej sprawdzamy wykonując oględziny i próbę. Jeśli do ochrony uzupełniającej stosowany jest wyłącznik różnicowoprądowy, to skuteczność samoczynnego wyłączenia zasilania sprawdzamy odpowiednim urządzeniem pomiarowym zgodnym z IEC/EN 61557-6 potwierdzając wymagania części 4-41

Wymagany czas zadziałania wyłączników różnicowoprądowych ze względu na rodzaj prądu różnicowego

Wyłączniki różnicowoprądowe typu AC - prąd różnicowy sinusoidalny AC

	Max. czas wyłączania [s]		Min. czas niezadziałania [s]
Prąd różnicowy probierczy (RMS)	Bezzwłoczny	Selektywny	Selektywny
IΔn	0,3	0,5	0,13
2IΔn	0,15	0,2	0,06
5IΔn	0,04	0,15	0,05

Tabela Znormalizowane maksymalne czasy wyłączania dla RCD typu bezzwłocznego (AC) na podstawie IEC 61008-1 oraz IEC 60755

Kluczowe uwagi

Podane czasy dotyczą wyłączników bezzwłocznych
Wartości RMS: Wszystkie podane wartości prądu są wartościami skutecznymi prądu sinusoidalnie przemiennego.
Praktyka pomiarowa: Nowoczesne mierniki (np. MPI-535) wykorzystują te limity do automatycznej oceny sprawności urządzenia podczas testów instalacyjnych.
Zależność od IΔn: Dla wyłączników bezzwłocznych limity czasowe są identyczne niezależnie od wartości znamionowego prądu różnicowego (np. 10 mA, 30 mA, 300 mA).

Warto dodać, że w praktyce eksploatacyjnej wyłączniki bezzwłoczne przy prądzie IΔn często wyzwalają znacznie szybciej, nawet w czasie zbliżonym do 20 ms, mimo że norma dopuszcza aż 300 ms

Wyłączniki różnicowoprądowe typu A - prąd różnicowy pulsujący stały (półfalowy).

Znamionowy prąd różnicowy IΔn [A]	1,4IΔn	2IΔn	2,8IΔn	4IΔn	7IΔn
<0,03	0,3	0,15	–	0,04	–
0,03	0,3	0,15	–	0,04	0,04
>0,03	0,3	0,15	0,04	–	0,04
Selektywny >0,03	0,5	–	0,2		0,15

Tabela Znormalizowane maksymalne czasy wyłączania (s) dla RCD przy prądzie różnicowym pulsującym stałym (półfalowym na podstawie IEC 60755 oraz IEC 61008-1

Kluczowe uwagi:

Podane czasy dotyczą wyłączników bezzwłocznych
Wartości RMS: Wszystkie podane wartości prądu probierczego są wartościami skutecznymi prądu różnicowego pulsującego stałego
Współczynniki dla Typu A: Zastosowanie mnożnika 1,4 dla prądu probierczego wynika ze specyfiki wykrywania prądów pulsujących przez wyłączniki typu A
Warunki zadziałania: Wyłącznik musi zadziałać przy prądzie 1,4IΔn w czasie nie dłuższym niż 300 ms, co stanowi odpowiednik wymogu dla prądu IΔn przy przebiegu sinusoidalnym AC

Wyłączniki różnicowoprądowe typu B - prąd różnicowy stały wynikający z obwodów prostownikowych oraz wygładzony prąd stały.

Prąd różnicowy (IΔ)	Maksymalny czas wyłączania [s]
2IΔn	0,3
4IΔn	0,15
10IΔn	0,04
>10IΔn	0,04

Kluczowe uwagi do tabeli:

Zakres zastosowania: Powyższe wartości dotyczą wyzwalania przy prądzie stałym wygładzonym (smooth DC) oraz prądach z mostków dwu- i trójfazowych dla urządzeń klasy B
Zależność od IΔn: Limity te obowiązują dla dowolnej wartości znamionowego prądu różnicowego wyłącznika,.
Warunki pomiaru: Dla wyłączników RCD typu B prąd zadziałania przy wygładzonym DC powinien mieścić się w granicach od 0,5 IΔn do 2 IΔn,

Urządzenie pomiarowe - miernik MPI-535 od Sonel

Miernik SONEL MPI 535 to nowoczesny, wielofunkcyjny przyrząd pomiarowy produkowany przez polską firmę SONEL S.A. Jest on przeznaczony do kompleksowych badań kontrolnych ochrony przeciwporażeniowej w sieciach elektroenergetycznych prądu przemiennego oraz do rejestracji parametrów tych sieci

Miernik SONEL MPI 535 służy do wykonywania pomiarów, których wyniki określają stan bezpieczeństwa instalacji elektrycznej .Przyrząd jest przeznaczony do pracy przy znamionowych napięciach fazowych (od 110 V do 240 V) oraz międzyfazowych (od 190 V do 415 V). Urządzenie może być obsługiwane wyłącznie przez wykwalifikowane osoby posiadające wymagane uprawnienia do prac przy instalacjach elektrycznych.

Miernik SONEL MPI 535 umożliwia wykonywanie szerokiego zakresu badań, w tym:

Impedancja pętli zwarcia: w obwodach L-N, L-L, L-PE oraz w obwodach zabezpieczonych wyłącznikami RCD (Z L−PE[RCD]).
Badanie wyłączników różnicowoprądowych (RCD): pomiar prądu zadziałania (I A), czasu zadziałania (tA ) oraz pomiary w trybie automatycznym.
Rezystancja izolacji (R ISO ): z napięciami pomiarowymi 50 V, 100 V, 250 V, 500 V i 1000 V.
Rezystancja uziemienia (R E ): oraz rezystywność gruntu.
Ciągłość połączeń ochronnych i wyrównawczych: pomiar rezystancji prądem ± 200 mA.
Spadek napięcia (ΔU): w badanej sieci.
Inne: kolejność faz, kierunek wirowania silnika oraz pomiar natężenia oświetlenia (Lux)

Cechy techniczne i użytkowe

Urządzenie wyposażone jest w duży, kolorowy ekran dotykowy o przekątnej 7”.
Posiada wbudowane procedury testów automatycznych, co usprawnia pracę pomiarowca.
Miernik automatycznie ocenia, czy wynik pomiaru mieści się w dopuszczalnych granicach (limity) dla wybranego zabezpieczenia.
Posiada praktycznie nieograniczoną pamięć wyników oraz port USB do transmisji danych do komputera PC
Współpracuje z oprogramowaniem Sonel Reader i Sonel Pomiary Elektryczne.
Zasilany jest z wydajnego pakietu akumulatorów Li-Ion (11,1 V)
Obudowa charakteryzuje się stopniem ochrony IP51 i posiada ruchomą pokrywę, która może służyć jako podpórka lub ułatwiać pracę z szelkami.

Miernik MPI-535 od Sonel spełnia wymagania szeregu norm, w tym wieloczęściowej normy IEC 61557, co potwierdza jego przydatność do profesjonalnych pomiarów instalacji elektrycznych, w tym badania i sprawdzania wyłączników różnicowoprądowych i ochrony przed porażeniem z wykorzystaniem różnicówek.

Sprawdzanie wyłącznika różnicowoprądowego i ochrony przed porażeniem

Testy rutynowe

Sprawdzenie działania układu testowego.

Należy przycisnąć przycisk „TEST” oznaczony literą „T” na froncie wyłącznika różnicowoprądowego.

Próba zadziałania

Prąd różnicowy jest przepuszczany kolejno przez każdy biegun wyłącznika RCCB.
Wyłącznik RCCB nie powinien zadziałać przy prądzie mniejszym lub równym 0,5 IΔn, natomiast powinien zadziałać przy prądzie IΔn w określonym czasie.

UWAGA!

Pomiary wyłączników różnicowoprądowych wykonujemy bez obciążenia! Odłączenie odbiorników spowoduje, że niwelujemy wpływ upływności na wynik pomiarów. Ewentualna upływność w obwodzie będzie się sumować z wymuszeniem prądowym miernika. W konsekwencji łączna upływność może być dużo wyższa niż ta symulowana przez miernik i wpływać na otrzymany wynik pomiaru.

Do wykonania prawidłowego pomiaru wymagana jest wiedza na temat obsługi przyrządu pomiarowego, jak też badanego wyłącznika.

Na powyższym rysunku:

Na czerwono zaznaczono miejsce, w którym wybieramy znamionowy prąd różnicowy wyłącznika oraz przebieg napięcia podczas badania.
Na niebiesko oznaczono miejsce w którym wybieramy zwłokę czasową wyłącznika.

UWAGA – WAŻNE

Przy badaniu wyłącznika różnicowoprądowego RCD typu AC prądem pulsującym jednokierunkowym nastąpiło jego wyzwolenie przy pomiarze czasu zadziałania z krotnościami ta x1,ta x2, ta x5.

W tym przypadku miernik generuje prąd pomiarowy o wartości I∆n lub jego krotność. Zanim jednak osiągnie te wartości następuje szybkie narastanie prądu pomiarowego od wartości zerowej.

Niektóre wyłączniki RCD typu AC mogą reagować na tak szybką zmianę postrzegając ją jako składową przebiegu przemiennego sinusoidalnego. W efekcie może dojść do ich zadziałania mimo zastosowania prądu pulsującego jednokierunkowego. Podczas pomiaru prądu zadziałania narastanie prądu testowego przebiega znacznie łagodniej, dlatego wyłącznik nie reaguje i nie następuje jego zadziałanie przy wartości I∆n.

Analogiczne zjawisko mogło wystąpić w przypadku badania RCD typu A prądem stałym wygładzonym.

Wideo - teoria i praktyka

Bibliografia

Ustawy i rozporządzenia

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane [wraz z późniejszymi zmianami]
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 roku, w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [wraz z późniejszymi zmianami]

Normy

IEC 61008-1 Residual current operated circuit-breakers without integral overcurrent protection for household and similar uses (RCCBs) – Part 1: General rules
IEC 60755:2017 General safety requirements for residual current operated protective devices
IEC 60479-1:2018 Effects of current on human beings and livestock
PN-EN 62423:2013-06 – wersja polska Wyłączniki różnicowoprądowe typu F i typu B z wbudowanym zabezpieczeniem nadprądowym i bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego do użytku domowego i podobnego
PN-HD 60364-6:2008 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 6: Sprawdzanie
PN-EN IEC 61557-1:2022-06 Bezpieczeństwo elektryczne w niskonapięciowych sieciach elektroenergetycznych o napięciach przemiennych do 1 000 V i stałych do 1 500 V — Urządzenia przeznaczone do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych — Część 1: Wymagania ogólne
PN-EN 61008 Wyłączniki różnicowoprądowe bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego do użytku domowego i podobnego (RCCB)
PN-HD 60364-4-41 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Część 4-41. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.

Literatura

Wiatr, M. Orzechowski –Poradnik projektanta Elektryka – DW MEDIUM 2012 wydanie V
Stepan Frantisek- Wyłączniki różnicowoprądowe. Wskazówki dotyczące zastosowań. Eaton, 2016
Danielski, S. Osiński – Budowa, stosowanie i badania wyłączników różnicowoprądowych, COSIW 2017.

Instrukcje:

SONEL: Instrukcja obsługi Miernik Parametrów Instalacji MPI-535

Strony internetowe

sonel.pl dostęp 06.05.26
kanalelektryczny.pl dostęp 06.05.26
eaton.pl dostęp 06.05.26
http://www.edwardmusial.info/ dostęp 06.05.26